Ik heb vannacht hartelijk moeten lachen om een toeristisch reclamefilmpje over België. Het was op mijn vlucht van New York naar Brussel met een Indische luchtvaartmaatschappij. Er werden beelden getoond van de stedelijke parels van ons land: “Bruges, Antwerp, Brussels, Ghent, Liège & Namur”, met per stad een aantal bejubelende zinnen vol superlatieven in het Hindi, gevolgd door het Engels. Omdat clichés het altijd goed doen, ging het voornamelijk over chocolade, oude gebouwen en de diamantindustrie. Niets mis mee. Troeven moet je uitspelen. Maar dan had de verteller het plotseling over: “België, met zijn warme, openhartige inwoners, die je met open armen ontvangen” (vrij vertaald). Ik moest hardop lachen.
België het echte walhalla
Stel je voor dat je het hoofd van een Indisch gezin bent. Je hebt net met de hele familie een dure vakantie in New York beleefd. Het was fantastisch. Duur. Maar elke dollar waard. Je hele gezin werd zo hartelijk onthaald. Je had nooit gedacht dat Westerlingen zo lief konden zijn. Nu ben je op de terugweg van New York naar Mumbai, via Brussel. Je ziet het promofilmpje op je in-flight entertainment system. Je denkt: “Verdomme nog aan toe. Ik vond New York al zo vriendelijk, maar België blijkt het échte walhalla te zijn. Vanaf nu sparen we hard, het eten uit onze mond, om volgend jaar naar België te kunnen gaan. Naar dat land vol warme, openhartige, gastvrije mensen” … Wat een teleurstelling moet dat zijn!
Pas op, niets tegen België. Ik ben een trotse Belg & we mogen, ondanks al het negatieve nieuws over ons land, blij zijn dat we Belg zijn. (toch?). Maar de eerlijkheid gebiedt ons te zeggen dat Belgen niet echt vriendelijk zijn, lang niet warm, zeker niet open en ook niet bijzonder gastvrij. Kleur bekennen, heet zoiets.
Droeve blik in de ogen
De gemiddelde Belg ziet er triestig uit. Droeve blik in de ogen, schouders ietsje naar beneden hangend. Of krampachtig opgetrokken van ongemak. Hij is malcontent. Over iets. Of over het grote niets. Wanneer hij over straat loopt, kijkt hij je niet eens aan. Doet hij dat wel, dan is het doorgaans met een typisch Belgische, apathische blik in de ogen. “Goeiendag” wordt hier niet gezegd. Een knikje voelt al vreemd aan. “Kan ik u helpen?” hoor je enkel nog bij de bakker, slager of in een boetiek wanneer je wel héél expliciet door de winkel loopt te dralen.
New Yorkers zijn anders. Ze zijn warm, vriendelijk en behulpzaam. Een groot deel van die vriendelijkheid heeft natuurlijk te maken met het feit dat je hen als klant vaak nog een fooi verschuldigd bent. Maar toch liever dat dan een triestige kamerplant. Soms hoor je wel eens zeggen dat een New Yorkse vrouw per definitie “a cold hard bitch” is. Het heeft geen zin dat te ontkennen. Dat doen ze ook zelf niet. Ze verontschuldigen zich daar ook niet voor. Ze kunnen superbitchy uit de hoek komen. Maar ze doen het enkel wanneer het gepast is.
New Yorkse vrouwen zijn doodeerlijk. En correct. Ze kunnen extra hard op hun strepen staan, maar klagen zelden onterecht. Ze klagen ook niet echt. Ze “merken op”, wat nog harder aankomt. “Mijn burger is niet genoeg gebakken, dat kan ik niet opeten.” Of “die koffie is niet te drinken. Ik wil een andere.” Eens het euvel is opgelost, zijn ze weer pure liefde & sympathie.
Fooien de oplossing?
Ik wou dat wij Belgen ook zo waren. Maar hoe worden we zo? Zit zoiets echt ingebakken in een volk of een cultuur? Of kan je dat sturen? Als wij nu ook een systeem met fooien zouden hanteren, zouden we onze klanten dan ook vriendelijker behandelen? Zouden we ook wat harder ons gedacht zeggen tegen de dienster die onze fooi moet krijgen? Zou dat kunnen? Zou sowieso de kwaliteit van de service ook niet verbeteren? Het werk wordt competitiever. Waarom hebben wij dat fooisysteem eigenlijk niet? Iemand moet mij dat eens uitleggen.
In een restaurant in New York, betaalden we eergisteren 30 dollar fooi. Een normale 18% van wat ons eten kostte. Toen heb ik de berekening eens gemaakt: Onze waitress neemt 6 tafels voor haar rekening. Met op een hele avond 3 shifts per tafel. Als elke tafel gemiddeld een 30 dollar fooi oplevert, betekent dat voor onze waitress 540 dollar. Enkel aan fooi. Op 1 avond. Voor dat bedrag moet ik een hele week radio maken!
Een job in de horeca!
Plots wordt een job in de horeca bijzonder aantrekkelijk! Daarom nogmaals: Waarom hebben wij dat systeem niet in België? Ik zou dat graag weten … Maar tegelijkertijd zou ik ook gewoon willen dat ik mezelf op vakantie niet zoveel vragen zou stellen en gewoon rustig mijn te dure hamburger opeet en de fles Pinot Grigio soldaat maak.
That’s all. Thank you for your kind answer. I hope to see you again.
@Allen: reageren op deze blog impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
04/11/2010 om 00:09
Wij hebben dat systeem niet omdat het personeel in de horeca bij ons een loon krijgt en in de VS, enkele uitzonderingen niet te na gesproken, moet léven van fooien… Velen onder hen hebben ook meer dan één baantje en geen ziekte- of invaliditeitsverzekering en ze kunnen zonder boe of ba ontslagen worden. Hun hartelijke ontvangst, ook in winkels waar het personeel zijn inkomen hoofdzakelijk uit commissie bestaat, is dus eerder ingegeven door lijfsbehoud, niet door een warme inborst of een diepe christelijkheid…
Je kan de zaak natuurlijk ook omdraaien en concluderen dat hoe uitgebreider het officiële sociale vangnet, hoe boerser en onverschilliger de bediening. Hoe meer iemand in de dienstensector zijn of haar inkomen als gewaarborgd en onafhankelijk van de appreciatie van de klant kan beschouwen, hoe minder hij of zij geneigd zal zijn dat beetje extra te doen…
‘t is maar hoe je het bekijkt.
04/11/2010 om 00:15
Is die vriendelijkheid van die Amerikanen die je dan bedienen niet ook fake omdat ze verwachten dat je grote fooien geeft? Bovendien is er een groot verschil tussen de USA en Europa: de belastingen zijn daar anders, hier betaal je veel meer belastingen (meer dan de helft rechtstreeks en als je alles optelt btw, etc. kom je gemakkelijk aan 2/3 tot 3/4 van je bruto-inkomen.
Maar de Belgen zijn qua vriendelijkheid in de verkoop wel bij de wereldtop is onlangs nog maar gebleken.
Enne niet alle Belgen over een zelfde kam scheren he. Ben je vergeten hoeveel mensen er vorig jaar de koude getrotseerd hebben om jou aan het werk te zien voor jullie campagne voor muskietennetten voor Burundi? Ik ben het alvast niet vergeten hoe we met veel plezier daar stonden toen het tussen -7 en -8°C was overdag met wind erbovenop. Ik begrijp je wel, veel mensen zijn echt malcontent die het niet hoeven te zijn en anderzijds zijn er mensen die echt reden tot klagen hebben die het niet doen.
04/11/2010 om 10:33
Beste Sam,
de kwestie die je hier aanhaalt is denk ik symptomatisch voor het grote verschil tussen België (en bij uitbreiding Europa) en de VS. Ik heb er een hele tijd gewoond in mijn studententijd en daar vaak over nagedacht.
Wij gaan hier in Europa eigenlijk uit van een negatief mensbeeld; namelijk dat de mens van nature egoïstisch is en enkel door dwang van de regering voor zijn medemens zal zorgen. Vandaar dat er bij ons traditioneel heel veel geregeld wordt door de overheid en dat wij heel zwaar belast worden. In de VS noemen ze ons “nanny states”, omdat wij door de regering bemoederd worden.
In de VS vertrekt men van een positief mensbeeld; met name dat (ongeveer) iedereen voor zichzelf zal kunnen zorgen én spontaan aan zal zorgen voor zij die dat niet kunnen. Er is geen enkel land waar zoveel aan liefdadigheid gegeven en gedaan wordt als de VS, zélfs en vooral door de keiharde republikeinen.
Het systeem van fooien sluit daar eigenlijk naadloos op aan: wij willen een verzekering van ons loon, zij willen loon naar werken. Dit laatste legt tegelijk heel veel druk op de schouders van de werknemer, wat niet iedereen aankan.
Bovendien klopt jouw berekening in de horeca niet helemaal. Niet alle tafels zijn even gevuld, niet iedereen geeft evenveel fooi, niet elk restaurant is even duur, enz enz. En wat als je ziek bent? Geen loon. Wat als je compleet per ongeluk iets laten vallen? Geen loon. Ik denk dat het toch beter is voor de zekerheid te kiezen, en ik vind dat je een job in de horeca enkel in de meest optimale omstandigheden als een droombaan mag zien. Helaas bestaat het leven niet uit optimale omstandigheden.
Het klopt voor beide zijden dat die visies gevoed zijn door traditie en door demografische en geografische noodwendigheden. Wij leven hier zo dicht op elkaar dat we wel MOETEN dingen regelen via een overheidssysteem, zij zijn daar perfect in staat om voor zichzelf te zorgen. Vandaar ook dat de steden traditioneel meer democratisch stemmen.
Eigenlijk kunnen we elkaar niets verwijten omdat we elk in een totaal verschillende situatie zitten.
Ik denk dus NIET dat je die mentaliteiten ineens kan wijzigen met een aantal simpele ingrepen zoals het invoeren van een fooiensysteem.
Geniet van New York! Het is een wondere stad. Maar verwar het niet met de rest van de States.
04/11/2010 om 10:49
540 dollar. maar dat is bruto, in België zou daar nog werkgevers en werknemersbijdrage van af geen en hou je hoogstens nog 40% over. Bovendien krijgen in Amerika veel diensters geen vast loon. De fooien zijn hun enigste inkomsten.
En dan woon je in NY waar het toch een stukje duurder wonen is.
04/11/2010 om 11:21
Dat de Belg niet de meest vriendelijk, openhartelijke mens is die er rondloopt, valt moeilijk tegen te spreken. Dat het erger kan, kan ik helaas bevestigen. Ik woon in Noord-Italië in Vicenza (een stad tussen Venetië en Verona) en de onvriendelijkheid lacht me hier gewoon toen. Een vriendelijk glimlach als je een winkel binnenstapt is vaak afwezig. De dank je wel die je verwacht als je je koffie, pint of glas wijn wil betalen op café, zat blijkbaar niet in de prijs inbegrepen. Als ik dan weer even terug in mijn thuisland/thuisstad (België/Gent) ben, valt het me op hoe vriendelijk de mensen wel zijn, maar misschien moet ik inderdaad wel eens zelf gaan controleren hoe groot het verschil is met onze Amerikaanse vrienden in The Big Apple.
04/11/2010 om 12:08
‘k Weet het allemaal zo niet. Buiten in de Brusselse horeca ben ik in een restaurant of café eigenlijk nog nooit onvriendelijk of slecht bediend geweest.
04/11/2010 om 13:46
Haha, 540 dollar fooi. Vergeet het. Tafels van minder dan 5 personen, wordt niet automatisch een fooi aangerekend. Fooien geef je trouwens alleen als je tevreden bent. Dus als er iets mis is gelopen tijdens je bezoek aan het restaurant, geven ze je spontaan alle wisselgeld terug.
Er wordt zeker geen 30 dollar fooi per tafel gegeven. Tenzij jullie echt ontzettend duur gegeten hebben, of bijzonder veel bier hebben gedronken, want een Stella Artois kost in de States al gauw een 5-7 dollar per glas.
En inderdaad, het personeel in Amerika leeft van de fooien. Hun loon is misschien maar 1 dollar per uur ofzo. En echt veel komt er per uur niet bij. Dus 540 dollar per avond? Vergeet het.
04/11/2010 om 15:56
Ik heb een tijd in de VS gewoond en had enkele goede vrienden die als student ook in de horeca hadden gewerkt om een cent bij te verdienen. Uiterard waren fooien een gespreksonderwerp, aangezien ik dat moest leren. Maar hier is hoe het werkt:
Horecapersoneel verdient hoogstens een minimumloon, en de werkgever houdt daar nog eens minstens 15% (afhankelijk van locatie en de hoogte van de sales tax, die de hoogte van de fooi vaak beinvloedt) van af. Het is de bedoeling dat die 15% wordt verdiend door het personeel zelf door het geven van een goede service, in de vorm van fooi. Wie meer geeft is erg tevreden, wie minder geeft veroordeelt echter de waitress tot een stevige financiële kater.
U gaat hier uit van 30 dollar fooi per tafel. Ik weet niet wat of waar u eet maar de gemiddelde maaltijd op restaurant kost echt geen 150 tot 200 dollar. Als ik voor 20 dollar ergens ga eten verdient de dienster aan mij 3 dollar fooi, als we met twee zijn het dubbele. Om een degelijke verdienste over te houden aan een dag werken moet zij aardig wat mensen bedienen, die heel erg kieskeurig zijn en moeilijk doen. Uw extrapolatie is stevig bij de haren gesleurd. Of u zat in een wel erg chique restaurant, waar men (zoals overal) voor goed gekwalificeerd personeel in de buidel moet tasten.
O ja, als fooipercentage is het dubbele van de sales tax een goede richtlijn. En per drankje (pint, glas wijn, cocktail, in een bar, op cafe …) is een fooi van 1 dollar gebruikelijk.
04/11/2010 om 16:27
Tips in Amerika hangen een beetje af van de regio waar je woont. Er wordt in principe alleen getipt in eetgelegenheden en hotels. In de oostkust area bedraagt dit 15%, maar het eten in Amerika is dan ook weer stukken goedkoper als in België. Ik woon niet zo ver van NY maar ik heb niet de indruk dat de vriendelijkheid fake is en niet voor het een of ‘t ander maar de NY-ers zijn nu niet bepaald de meest vriendelijke mensen van Amerika. Die kunnen heel erg kortaf zijn. Ik ken verschillende mensen die een goed betaalde job links lieten liggen om in de horeca te gaan werken. Nog niet zo heel lang geleden had ik het er met een Italiaan over die in NY werkte en een eigen zaak wou opstarten. Ik vroeg hem waarom hij nog steeds stond op te dienen. Hij lachte en zei: ik maak $2000 per week aan tips. Dat kun je moeilijk laten liggen. Je zou voor minder gaan lachen. Het is inderdaad zo dat ze je in Amerika van de ene op de andere dag op straat kunnen zetten, maar dat gebeurt niet snel en zeker niet zonder reden. Als je je werk doet en de zaak draait goed dan zal dit niet gebeuren. Je vindt er echter ook veel gemakkelijker terug werk en of je nu 20 of 60 jaar bent, daar wordt niet naar gekeken. Je moet in België op je 50ste eens proberen een job te vinden.
04/11/2010 om 17:21
“Ik wou dat wij Belgen ook zo waren.” Ben ik blij dat wij niet zo zijn. Als je hier in België vriendelijk bediend wordt dan weet je dat het echt is, dat het geen nepvriendelijkheid is zoals vaak in de VS. Ik ben ook nog in New York geweest en ik heb een andere ervaring. We waren na een voorstelling off Broadway nog iets gaan eten. Vooraf hadden we gevraagd of we nog iets konden eten. Dat was allemaal geen probleem. De ober was de (nep)vriendelijkheid zelve. Hij stond te pas en te onpas klaar. Tot het moment dat we klaar waren met eten. Dan was hij in geen velden of wegen meer te bespeuren (lees: er viel niets meer te verdienen). We hebben afgerekend en de gebruikelijke fooi gegeven. Toen we terug buiten waren, merkte ik dat ik mijn programmaboekje in het restaurant had laten liggen. Ik ben terug naar binnen gegaan en op weg naar onze tafel moest ik langs de ober passeren die ons bediend had. Hij stond met zijn rug naar mij toe en was aan het babbelen met een collega. Toen ik passeerde hoorde ik hem zeggen: “My God, I thought they would never leave”.
Duizend keer liever een Belg of wie dan ook die oprecht is dan een Amerikaan die alleen maar vriendelijk is omdat ie ervoor betaald wordt. Begrijp me niet verkeerd. Ik ben ook veel vriendelijke Amerikanen tegen gekomen maar die werden er niet voor betaald en één van m’n beste vrienden is een Amerikaan.
04/11/2010 om 17:27
Nog deze quote van Oscar Wilde vergeten toe te voegen: “Man is least himself when he talks in his own person. Give him a mask, and he will tell you the truth.”
05/11/2010 om 12:04
Het gras is altijd groener aan de overkant.
05/11/2010 om 13:56
Sam Debruyn schetst hier een mooi beeld van het fooiensysteem in NYC.
Hij vergeet er echter bij te schrijven dat bedienden in minder dure eet- en drankgelegenheden klanten vrijwel nooit in de ogen kijken, een vreemdsoortig Engels mompelen dat je met de beste wil van de wereld niet begrijpt en van achter de toog vragen wat je nog nodig hebt terwijl je dat niet verstaat omdat ze richting bakoven kijken in plaats van richting jou, en je dus niet doorhebt dat ze het tegen jou hebben.
De logica is in de States anders: daar krijg je een basisproduct: koffie, en moet je gaan opbouwen en bijbetalen voor wat je er bij wil (suiker, melk, een bagel,…). Bij ons betaal je een vaste prijs en krijg je een koffie met een zakje suiker, een potje melk en een koekje, of je dat nu lust of niet. In de VS heb je de algemene basis, maar individualiseer je die basis verder. Hier krijg je een (opgewaardeerde) standaard, voor iedereen gelijk.
Het fooiensysteem volgt de eerste logica: je krijgt de basis; het restaurant, en je moet gaan bijbetalen voor alles wat je extra krijgt (de service en het eten), want dat is tenslotte speciaal voor jou, op jouw maat. En dat doet ze inderdaad ‘werken’.
Maar een mens kan zich vragen stellen bij zulk een systeem: de fooi wordt altijd verwacht, wat dus wil zeggen dat je eigenlijk de service niet meer naar waarde schat, maar gewoon op het einde van je bezoek geld geeft volgens een min of meer vast percentage (15 of 20 procent). Op die manier is het eigenlijk hetzelfde als een vaste prijs met fooi inbegrepen betalen.
Het maakt van vele - niet allemaal - bedienden in NYC dan ook eerder menselijke robots die tien keer vragen hoe het met je gaat, vijftien keer vragen of je nog iets nodig hebt en de rekening op je tafel schuiven als je nog bezig bent met je halve liter Ginger Ale (bijgestaan door een halve kilo ijsblokjes) op te drinken of als je hamburger voor de volle 75 procent is opgegeten. Ik had in die stad vaak zin om met rust gelaten te worden, wat vreemd is in een anonieme grootstad…
Het is een fascinerend cultureel verschil, maar ik heb liever de afstandelijke ober die op het einde van de maaltijd (tien minuten nadat mijn bord leeg is) beschaafd vraagt of het gesmaakt heeft, eventueel een heel kort praatje maakt en tenslotte vraagt of er nog iets (van het huis) gewenst is. Zulke mensen geef ik dan liever fooi. Zelfs hier in België.
05/11/2010 om 14:32
Helemaal akkoord met Sam, wat betreft het verschil in vriendelijkheid tussen New Yorkers/Amerikanen en Belgen. Het Amerikaans fooiensysteem zorgt er inderdaad voor dat NY’ers zich gedienstiger en vriendelijker moeten opstellen net omdat hun loon ervan afhangt. Maar laten we wel wezen, als je op straat staat te klooien met een stadsplan, zal je al snel omringd worden door een kliekje hulpvaardige NY’ers - om maar één voorbeeld te geven. Mijn ervaring is dat Amerikanen inderdaad jovialer zijn en hun “how are you’s” vaak oprecht zijn. En dat terwijl een knikje in de richting van mijn mede-Belgen vaak met een ‘moet-ik-jou-van-ergens-kennen-blik’ beantwoord wordt.
Het is niet allemaal kommer en kwel natuurlijk, maar een beetje meer jovialiteit zou geen kwaad kunnen. Want er kan bezwaarlijk gesteld worden dat wij een warm volk en openhartig volk zijn.
En wat het Amerikaans systeem van fooi = loon maar in de VS, al kan de gemiddelde Belg best wel een zetje gebruiken wat betreft het geven van fooien.
06/11/2010 om 11:48
Ik weet dat dit waarschijnlijk ongebruikelijk is maar ik zou graag weten wat Sam Debruyn van alle reacties hier vindt. Anders hebben we alleen maar een blog en enkele reacties daarop. Ook niet echt interessant. Een dialoog zou fijn zijn.
10/11/2010 om 12:45
Dit klopt feitelijk perfect.
De gemiddelde belg is een triestige kloot waarbij je moet oppassen dat ze uw neus er niet afbijten als je hun een blik gunt.
Het systeem van fooien zou ik niet erg vinden, al denk ik dat dit hier niet veel zou uithalen.
De eerste maanden zouden we vriendelijker zijn als we onze vaste fooi ontvangen, helaas zal dit hierna vervagen omdat dit voor ons belgen ook een gewoonte wordt.
Ik hanteer zelf mijn systeem van fooien. Als iemand vriendelijk is en sympathiek overkomt durf ik al snel een grotere fooi te geven. Ik gaf overlaatst op het plaatselijke terras bij een rekening van 7 euro, 3 euro fooi.. En de serveerster zei tegen mij: meen je dat nu? en die was echt gelukkig daarmee.
Terwijl ik quasi elke week in carré bij 70 euro een fooi geef van 10 euro minstens, en dan krijg je met moeite een bedankje.